Hỏi đáp

Khi ly hôn, muốn có được quyền nuôi con có thể thực hiện các cách sau:

• Vợ/chồng thỏa thuận với nhau;
• Nếu không thể thỏa thuận, cần chứng minh trước Tòa là bản thân có đủ điều kiện nuôi con về cả vật chất lẫn tinh thần, đồng thời có thể chứng minh đối phương không đủ khả năng nuôi con để tăng thêm cơ hội được trược tiếp nuôi con.

(Nếu con trên 7 tuổi Tòa án sẽ xem xét thêm về nguyện vọng của con)

Xem chi tiết hơn tại: Tranh Chấp Quyền Nuôi Con Khi Ly Hôn

Việc xác định người trực tiếp nuôi con trên 3 tuổi sẽ dựa trên lợi ích tốt nhất cho con, cụ thể: 

• Dựa trên sự thỏa thuận của cha, mẹ nhưng phải phù hợp với lợi ích của con;
• Tòa án giải quyết: 
  • Căn cứ dựa trên khả năng tài chính, sức khỏe, thời gian, môi trường sống và một số yếu tố khác (cha hoặc mẹ có hành vi vi phạm pháp luật); 
  • Tiến hành lấy ý kiến, nguyện vọng của con từ đủ 07 tuổi trở lên. 

• Con dưới 36 tháng tuổi được ưu tiên giao cho mẹ chăm sóc và nuôi dưỡng. 
• Tuy nhiên, cha có thể giành được quyền nuôi con nếu mẹ thuộc 1 trong 3 trường hợp
  • Mắc bệnh hiểm nghèo hoặc bị bệnh nặng khác mà không thể tự chăm sóc bản thân hoặc không thể trực tiếp nuôi dưỡng con; 
  • Thu nhập mỗi tháng thấp hơn một nửa tháng lương tối thiểu vùng tại nơi cư trú và không có tài sản khác để nuôI con; 
  • Không đáp ứng điều kiện về thời gian tối thiểu để chăm sóc con. 

Lưu ý: Cha sẽ không được quyền nuôi con nếu điều kiện chăm sóc, giáo dục, nuôi dưỡng của người cha không tốt hơn mẹ, mặc dù mẹ thuộc 03 trường hợp trên. 

Xem chi tiết hơn tại: Tranh Chấp Quyền Nuôi Con Cần Lưu Ý

Trong trường hợp này, bên còn lại có thể giành lại quyền nuôi vì nếu bên được trực tiếp nuôi con đi nước ngoài làm việc sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của con (hạn chế thời gian chăm sóc, điều kiện sinh hoạt không đảm bảo,…).

(Điều 84 Luật hôn nhân và gia đình 2014)

Để giành quyền nuôi con sau ly hôn, cần chuẩn bị đầy đủ bằng chứng có lợi cho bản thân và đảm bảo lợi ích tốt nhất của con, ví dụ: 

• Bằng chứng về khả năng tài chính: 
  • Giấy tờ chứng minh thu nhập: bảng lương, hợp đồng lao động, sổ tiết kiệm;
  • Giấy tờ chứng minh tài sản: giấy tờ nhà, đất,….
• Bằng chứng về khả năng chăm sóc con: 
  • Giấy tờ chứng minh sức khỏe: Giấy khám sức khỏe (không quá 06 tháng);
  • Bản ghi âm/ghi hình lưu lại mối quan hệ thân thiết của con với cha hoặc mẹ.
  • Một số giấy tờ khác (nếu có lợi khác).
• Bằng chứng khác: 
  • Giấy chứng nhận thương tích (nếu con bị bạo lực);
  • Giấy chứng minh người trực tiếp nuôi con không có khả năng nuôi con (phạm tội, nghiện ma túy hoặc mắc bệnh nặng). 

Thông thường, khi ly hôn, con dưới 36 tháng tuổi sẽ được ưu tiên giao cho người mẹ nuôi. Tuy nhiên, mẹ sẽ không được nuôi con dưới 36 tháng tuổi nếu:

• Theo thỏa thuận của vợ/chồng;
• Mẹ không có đủ điều kiện để trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con.

(Điều 81 Luật hôn nhân và gia đình 2014)

Xem chi tiết hơn tại: Mẹ Không Được Quyền Nuôi Con Trong Trường Hợp Nào?

Cha được nuôi con khi ly hôn trong trường hợp: 

• Trường hợp 1: Con dưới 36 tháng tuổi: 

Mẹ không được nuôi con khi thuộc một trong ba trường hợp: 

• • Mắc bệnh hiểm nghèo hoặc bị bệnh nặng khác hoặc không thể nuôi con;
  • Thu nhập thấp hơn một nửa tháng lương tối thiểu vùng và không có tài sản khác để nuôi con;
  • Không đáp ứng thời gian để trực tiếp nuôi con.
• Trường hợp 2: Con trên 12 tháng tuổi: 
  • Có thu nhập tốt, đảm bảo con có cuộc sống ổn định;
  • Đảm bảo thời gian dành cho con; 
  • Mối quan hệ cha – con thân thiết hơn mẹ.

Với 02 trường hợp trên, cha chứng minh được điều kiện để để bảo đảm quyền lợi mọi mặt cho con cả về thể chất lẫn tinh thần mà mẹ không đáp ứng được thì cha hoàn toàn đủ cơ sở để được quyền nuôi con trực tiếp. 

• Pháp luật không quy định cụ thể điều kiện để giành quyền nuôi 2 con khi ly hôn. Tòa án vẫn sẽ căn cứ quyền lợi về mọi mặt của con để quyết định người trực tiếp nuôi dưỡng con. Do đó, nếu muốn giành quyền nuôi cả 2 con thì phải chứng minh đủ điều kiện nuôi 3 con và tốt hơn bên còn lại.
• Điều kiện cơ bản để giành quyền nuôi con gồm:
  • Điều kiện về vật chất;
  • Điều kiện về tinh thần;
  • Điều kiện về người trực tiếp nuôi con.

• Trường hợp 1: con dưới 36 tháng tuổi
  • Mẹ được ưu tiên giao quyền trực tiếp nuôi dưỡng con;
  • Cha được giao quyền trực tiếp nuôi dưỡng con khi mẹ thuộc 1 trong 3 trường hợp sau:
    • Mắc bệnh hiểm nghèo hoặc bị bệnh nặng khác hoặc không thể nuôi con; 
    • Thu nhập thấp hơn một nửa tháng lương tối thiểu vùng và không có tài sản khác để nuôi con; 
    • Không đáp ứng thời gian để trực tiếp nuôi con. 
• Trường hợp 2: con từ 36 tháng tuổi đến dưới 7 tuổi. Tòa án giao quyền nuôi con dựa trên quyền lợi mọi mặt của con như: 
• • Điều kiện, khả năng chăm nom con;
  • Sự gắn bó, thân thiết với con;
  • Sự quan tâm của cha mẹ đối với con;
  • Bảo đảm sự ổn định, hạn chế sự xáo trộn môi trường sống, giáo dục con; 
  • Bảo đảm ổn định tâm lý và tình cảm của con khi con có nguyện vọng ở cùng với anh, chị, em; 
  • Được sống cùng với cha hoặc mẹ nếu con có nguyện vọng.
• Trường hợp 3: con trên 7 tuổi. 
• • Tòa án căn cứ giao con tương tự trường hợp con từ 36 tháng tuổi đến dưới 7 tuổi;
  • Xem xét đến nguyện vọng của con.

Xem chi tiết hơn tại: Quyền Nuôi Con Khi Ly Hôn – Điều Cần Biết

Những văn bản pháp luật điều chỉnh quyền nuôi con khi ly hôn gồm: 

• Luật Hôn nhân và gia đình 2014 số 52/2014/QH13, có hiệu lực từ ngày 01/01/2015; 
• Luật Hộ tịch năm 2014 số 60/2014/QH13, có hiệu lực từ ngày 01/01/2016;
• Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 số 92/2015/QH13, có hiệu lực từ ngày 01/07/2016; 
• Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP Hướng dẫn áp dụng một số quy định của pháp luật trong giải quyết vụ việc về Hôn nhân và gia đình, có hiệu lực từ ngày 01/07/2024; 
• Các Văn bản pháp luật khác có liên quan.